Categoriearchief: BLOG

25-4-21 de Redactie

EEN GOED GESPREK

Het gesprek is de motor van vooruitgang en innovatie, de beheerser van conflicten en de smeerolie van de samenwerking in organisaties en gemeenschappen. Het gesprek maakt van organisaties en gemeenschappen goed gezelschap.

We kunnen niet zonder het onderzoekende gesprek. Juist het gesprek waarin je je in de ander kunt verplaatsen, leidt tot nieuwe inzichten, ook over jezelf. We moeten echter wel vaardig zijn om het gesprek goed te voeren. Voor het verwerven van die vaardigheid vraagt oefening. Je kunt ook een beroep doen op de School voor Gesprek waar onder andere de cursus Socratisch Gesprek en de workshop de Kunst van het Vragenstellen worden gegeven.

We voeren allemaal gesprekken, iedere dag. Korte gesprekken, lange gesprekken, gesprekken die we lastig vinden of als nutteloos ervaren. Gesprekken die we gedachteloos voeren of gesprekken die ons juist aan het denken zetten. Je beroep is van invloed op de hoeveelheid te voeren gesprekken in de werksituatie. Een dokter voert andere gesprekken dan een en een politieagent andere dan een leraar. Maar welk beroep je ook uitoefent het is zinnig om eens stil te staan bij hoe je nu eigenlijk je gesprekken voert. Ben jij een goede gesprekspartner voor je patënten, cliënten, leerlingen of opdrachtgevers?

We voeren gesprekken met verschillende mensen. Met onze partner, met collega’s, vrienden, klanten, buren, volslagen onbekenden, noem maar op. Maar staan we er wel eens bij stil wat eigenlijk een goed gesprek is. Ja, iedereen zal soms, na afloop van een gesprek, gezegd hebben, dat was een goed gesprek, maar waarom was het dan een goed gesprek, kunnen we dat benoemen? Aan wat voor voorwaarden voldeed dat gesprek eigenlijk? Was het omdat je je gehoord voelde, was het omdat je iets nieuws ontdekte, of omdat je er iets mee bereikt hebt?

Wat zijn de belangrijkste kenmerken van een goed gesprek, waaraan zou dat moeten voldoen. In de twaalf interviews met verschillende mensen, die u in dit boek kunt lezen, zal duidelijk worden dat er verschillende opvattingen zijn over wat nu precies een goed gesprek is en hoe daar invulling aan te geven De twaalf hoofdpersonen in dit boek delen hun inzicht en ervaring met de lezers. Verhalen die u ongetwijfeld zullen inspireren.

Gesprekspartner zijn

Voor we aan de persoonlijke verhalen toekomen zullen we het eerst hebben over de basisvaardigheden waarover een  gesprekspartner zou moeten beschikken. Welke zijn dat en hoe dragen ze bij aan de kwaliteit van het gesprek. Wanneer ben je eigenlijk een goede gesprekspartner?

– nieuwsgierig zijn naar het verhaal van de ander.

Als gesprekspartner is het beschikken een over een gezonde dosis nieuwsgierigheid een belangrijke pré. Als kind willen we van allerlei zaken weten hoe ze nu eigenlijk precies in hun werk gaan. Ouders worden soms dol van de Waarom vragen van hun kinderen, en dat is begrijpelijk, maar stellen wij als volwassenen die vraag eigenlijk niet wat te weinig. We denken vaak wel te weten hoe de zaken in elkaar steken. Daarbij kunnen we er behoorlijk naast zitten. We nemen van alles aan zonder eigenlijk te vragen naar het waarom van een bewering. Zonder de vraag te stellen: hoe bedoel je dat precies? Nieuwsgierig zijn naar de verhalen van anderen, belangstelling hebben, het maakt je een  betere gesprekspartner. Simpelweg omdat je op zoek gaat naar wat jouw kan prikkelen in het verhaal van je gesprekspartner.

– de onderzoekende houding

Gezonde nieuwsgierigheid helpt je om in gesprekken een onderzoekende houding aan te nemen. En veel gesprekken zijn nu eenmaal een onderzoek. Waar kwesties besproken worden, waar oplossingen worden gezocht, daar zijn de gesprekspartners in feite met een nauwkeurig onderzoek bezig. Ze buigen zich gezamenlijk over een vraag en proberen daar het antwoord op te vinden. Dat kunnen praktische zaken zijn, zogenaamde hoe-vragen, hoe doen we dit of dat, hoe bereiken we dit of dat, hoe verbeteren we dit of dat. Daarnaast zijn er ook diegravender vragen die ons denken en handelen betreffen. Dan kom je al snel op een Socratisch gesprek waarin je bijvoorbeeld onderzoekt waarom een organisatie bepaalde procedures hanteert. Waarom handelen we in dit soort gevallen op deze wijze, wat voor denken ligt daaraan ten grondslag?

Een onderzoekende houding vraagt het een en ander van een gesprekspartner. Ten eerste dient hij of zij te beseffen dat je geen onderzoek kunt plegen zonder de vraag die moet worden beantwoord duidelijk te krijgen. Die vraag, of het nu een praktische of een meer abstracte is, duidelijk krijgen is een gesprek op zich. Een gesprek waar de gesprekspartners bereid zijn zorgvuldig te luisteren naar elkaar en op die manier tot een eenduidige vraag te komen. Pas dan kan het werkelijke onderzoekende gesprek beginnen.

Elkaar bestoken met meningen levert niet veel op

Samen op zoek gaan naar een antwoord op een urgente vraag gaat niet lukken als het een botsing van meningen wordt. Dan heb je in feite een discussie en een discussie wil je winnen. Vaak koste wat kost. In een onzezoekend gesprek is dat echt niet productief.

Het is weliswaar lastig om je gesprekspartners niet direct met je mening over een kwestie te bestoken, dat is nu eenmaal een gesprekscultuur die we in organisaties gewend zijn. Je wil je inbreng leveren, je punt maken. Maar wie perse zijn punt wil maken, die kan niet tegelijkertijd luisteren. En zeker ook daar waar gedebateerd wordt, daar is goed luisteren van groot belang. Immers, hoe kun je argumenteren als je niet helder hebt wat precies de argumenten van de ander zijn?

Regels die elke goede gesprekspartner moet kennen.

Deze regels zijn zo belangrijk dat ze onderdeel van je zijn zouden moeten uitmaken. Een goede gesprekspartner zijn is niet het hanteren van trucjes. Het is een houding, een levenshouding zelfs.

*      Domineer het gesprek niet en praat niet te veel over je zelf.    Een monoloog is geen conversatie.

*      Heb belangstelling en wees oprecht nieuwsgierig (ook naar je eigen vooroordelen). Onderzoek of je hetgeen je    gesprekspartner zegt ook werkelijk begrijpt. Vraag dieper,

*      Wees een actief luisteraar door een goed oogcontact.     Oogcontact is van het grootste belang. Je laat zien dat je    werkelijk geïnteresseerd bent en je krijgt een betere kijk op     de gevoelens en bedoelingen van je gesprekspartner.

*      Zorg dat je als persoon ontspannen ben, doe met regelmaat   aan meditatie   en ademhalingsoefeningen. Ontspannen zijn is      van het grootste belang voor een goed gesprek.

*      Onderbreek je gesprekspartner niet met je eigen opvatting     over het onderwerp voor de ander is uitgesproken.

*      Wees open voor andere meningen. Iedereen heeft het recht    zich te uiten, ook al ben je het er niet mee eens.

 

 

Wij Feliciteren Paul van Tongeren met zijn benoeming tot Denker des Vaderlands

Filosoof Paul van Tongeren nieuwe Denker des Vaderlands

Paul van Tongeren is gekozen tot nieuwe Denker des Vaderlands. Hij wordt volgende maand aangesteld in de Maand van de Filosofie en volgt Daan Roovers op, die de eretitel de afgelopen twee jaar droeg.

Van Tongeren (70) was onder meer hoogleraar wijsgerige ethiek in Nijmegen, Leiden en Leuven. Met Leven is een kunst won Van Tongeren in 2013 de Socratesbeker voor het urgentste Nederlandstalige filosofieboek.

Er is geen officiële taakomschrijving voor de Denker des Vaderlands. In Trouwspreekt Van Tongeren zijn ambitie voor de komende twee jaar uit: “Ik heb me de laatste twintig jaar ingezet om in mijn werk een brug te slaan tussen de academische filosofie en de publieksfilosofie. Die mogen niet uit elkaar groeien, ze hebben elkaar nodig.”

Paul van Tongeren gaf bij Denkstof begin 2020 een cursus over de Klassieke Deugden. Dat werd door de deelnemers zeer gewaardeerd.  Hopelijk kunnen we dat na Corona weer een keer organiseren.

Wouter Blaquere over de tafel van 8

De Tafels van 8 in Zutphen

De Tafel van 8 is een maandelijkse bijeenkomst waarbij 8 mensen op 6 avonden met elkaar in gesprek gaan over een gezamenlijk gekozen onderwerp. Op dit moment loopt een serie in de Ontmoeting op het Oude Bornhof. In januari start een zondagmiddag serie in Dat Bolwerck. Denkstof hoopt dat het Tafel van 8 concept op meer locaties in Zutphen van start gaat. Wij helpen je graag om een tafel op te starten. Het onderzoekend gesprek is immers de smeerolie van de gemeenschap.

Het onderwerp aan een Tafel van 8 kan zo gevarieerd zijn als de interesse van de mens zelf. Elke deelnemer kiest van te voren een onderwerp uit, bij voorbeeld aan de hand van een krantenartikel, een boek, een idee of een gebeurtenis. Het onderwerp wordt van te voren rondgestuurd naar de andere gespreksgenoten of wordt aan het begin van de bijeenkomst in enkele minuten mondeling toegelicht aan de groep.

Daarnaast wordt er een (prikkelende) vraag of stelling geformuleerd over het gekozen onderwerp die het navolgende gesprek kader en richting geeft.

Eén persoon neemt inhoudelijk geen deel aan het gesprek en bewaakt de koers van het gesprek. Ook houdt deze persoon in de gaten of iedereen evenveel aan bod komt in het gesprek.

Wat betreft het doel van het gesprek ligt de nadruk eerder op het onderzoeken en uitdiepen van elkaars inbreng dan op het oplossen van het vraagstuk. Er wordt geoefend om oprecht nieuwsgierig te zijn naar wat de ander te vertellen heeft en je inbreng wordt steeds voorzien van een afweging of onderbouwing.

Dit alles gebeurt onder het genot van een kopje soep, een broodje gezond, een kopje koffie of thee, en later in het gesprek doorgaans een glaasje wijn voor de liefhebbers.

De bedoeling is om in Zutphen meer Tafels van 8 op te starten. Wil je op de hoogte blijven geef je dan op voor onze nieuwsbrief (onderdaan in de footer).

 

 

Let’s talk, inspirerende lunchgesprekken

DSC_5776

Een bruine papieren zak, gevuld met een gezonde smakelijke lunch. Die zak nemen we mee naar een plek binnen of buiten, afhankelijk van het weer. Daar gaan we met elkaar in gesprek over een vraag die van belang is voor mens en organisatie. Dat kan bijvoorbeeld de vraag zijn: hoe houd je de liefde voor je vak levend of hoe ga je om met kritiek of kun je jezelf zijn op je werk of hoe kunnen we van elkaar leren? En zo zijn er talloze onderwerpen die van belang zijn. Goede gesprekken, waarin iedereen de ruimte krijgt, zijn de smeerolie van een organisatie.

Tussen twaalf en twee wisselen we van gedachten. Om daarna weer vol inspiratie weer aan de slag te gaan. Organisaties waar medewerkers met elkaar in gesprek gaan werken simpelweg beter. Wij overleggen graag met jullie over de keuze van jullie onderwerp en organiseren en begeleiden een lunchgesprek dat er toe doet.

brownbag-denkstof

18-3-2016 Joris van Ooijen

Organisaties gaan kapot aan de gesprekken die niet worden gevoerd

Het mag best een keer over de Mens in de organisatie gaan. Een organisatie bestaat uit mensen. Mensen met een leven binnen en buiten de zaak. Mensen die zo hun vragen hebben over hoe de maatschappij waarin ze leven zich ontwikkelt. Die in gesprek willen over zaken als zorgen over het klimaat, over de druk van de prestatiemaatschappij, over maatschappelijkeontwikkelingen. Over allerlei vragen die het leven nu eenmaal oproept.

Wil een organisatie een Goed Gezelschap zijn dan mogen de levensvragen die zich aandienen best zo nu en dan onderwerp van gesprek zijn.

5-2-2016 Anna Roos Meerbach

In gesprek met Paul de Blot

Paul de Blot, februari 2016

“In duurzame organisaties zijn mensen doorlopend met elkaar in gesprek”

Het is een regenachtige dag in februari wanneer ik Paul de Blot (91 jaar) tref op Nyenrode University. De Blot is er vanaf 1979 werkzaam en bekleedt vanaf 2006 een leerstoel Business Spiritualiteit, sinds 2013 is hij met emeritaat, maar werkt er nog altijd. Nog wekelijks begeleidt hij studenten en zijn agenda kent weinig wit. De Blot is lid van de orde van Ignatius van Loyola, beter bekend als de Jezuïetenorde. Deze orde ziet de wereld als haar klooster en zet zich wereldwijd in voor mensen vanuit de vriendschapsgedachte, als een sociëteit van vrienden voor vrienden. Saamhorigheid, gehoorzaamheid, celibaat en armoede zijn hun leidende principes.

Wat is betekenis van gesprekken in uw leven?

“Ik ben al vijfendertig jaar ziekenhuispastor. Wanneer ik iemand bezoek, houd ik vaak iemands hand vast. Dat is genoeg. Ik spreek niet. Het gaat er om dat ik volledig aanwezig ben. Ik spreek dan ‘silent language’ . Dat is een zijnstaal waarop we elkaar als mensen dieper verstaan. De filosoof Levinas zei ooit: ‘In de ogen van de ander herken ik mijzelf in mijn verantwoordelijkheid voor de ander.’ Op zo’n moment is dát wat er gebeurt. Moeder en kind kunnen dit als geen ander. Ze hebben een connectie waarmee ze zonder te spreken, voortdurend met elkaar in gesprek zijn.”

Welke plaats heeft het gesprek binnen organisaties?

“In veel vergaderingen wordt maar 10% van de zaken die spelen besproken. Dat heeft te maken met het feit dat we in onze maatschappij beheerst worden door het denken. Wij mensen communiceren op drie niveaus. Slechts 10% van onze communicatie voltrekt zich op het denkniveau als een digitale taal, die transparant is en door de computer kan worden overgenomen. Voor 30% communiceren we op het non-verbale niveau en voor 60% op het zijnsniveau in verschillende vormen. Één van de zijnstalen is de stiltetaal, een communicatie door niets te zeggen; denk aan twee geliefden die elkaar enkel hoeven aan te kijken om te weten wat er bedoeld wordt. In onze vrijheid streven we naar groei, we willen steeds groter worden, maar vergeten dat groeien niet enkel grootschaligheid omvat maar ook kwalitatieve groei. We streven naar grootschaligheid om te kunnen groeien. Dat is een vergissing, want uiteindelijk draait het in organisaties om menselijke relaties. Daarin past juist kleinschaligheid met meer aandacht voor elkaar. In de zorg bijvoorbeeld krijgen patiënten of te veel of te weinig aandacht en zorg. Bij een overdosis zorg worden patiënten afhankelijk gemaakt en bij een onder-dosering krijgen patiënten juist te weinig aandacht en is er weinig contact. We denken dat deskundigheid hetzelfde is als zorgen voor. Zorgen voor een ander en voor onszelf is echter niets meer dan het onderhouden en voeden van de relatie.

In het Gildewezen waarin het meester-gezelprincipe werd gehanteerd bijvoorbeeld, vergaderde men niet. De meester onderhield met elk van zijn gezellen een persoonlijke relatie. En daarin zit ‘m voor mij de crux. Ik voer enkel persoonlijke gesprekken met mensen, onderhandel niet telefonisch en communiceer niet per e-mail. Het draait in contact altijd om de relatie, want de mens is een sociaal wezen. Veel organisaties zijn dit vergeten. Wat gebeurt er met mensen die niet als mens gezien worden, maar als onderdeel van de machine zonder te worden gewaardeerd? Die verliezen hun plezier. Dialoog is daarom een wezenlijk onderdeel van de relatie.”

Wat houdt deze dialoog in?

“Organisaties kunnen veel leren van de natuur als het gaat om dialoog. Het verhaal over de natuur is namelijk alomvattend. Het gaat om kleinschaligheid. De natuur past zich altijd aan op de naaste omgeving in een sterke samenhang om elkaar te voeden en te ondersteunen. De planten voegen zich naar het klimaat van de streek en de dieren aan het weer van de plaats. De natuur kent ook een sterke innerlijke kracht. Van duizend zaadjes blijven er uiteindelijk maar weinig in leven, zwakke dieren overleven het niet. In feite zijn organisaties op zoek naar hun kracht of innerlijke zekerheid om te overleven in hun eigen omgeving en het personeel wil eveneens overleven in de eigen organisatie. Dit overleven voltrekt zich in een wederkerige relatie met anderen, als een dialoog met of zonder woorden. Een dialoog is niets anders dan vragen stellen aan jezelf en uit elk antwoord vormt zich weer een nieuwe vraag, maar dan een vraagstelling op een dieper niveau en in een breder perspectief. Op die manier kan het gesprek over een oplossing van een probleem zich verdiepen tot een gesprek over voortgang, duurzaamheid en zingeving binnen de organisatie. Een streven naar overleving, wordt hierdoor op zijn best een streven naar duurzaamheid als zingeving. Daarom zijn binnen duurzame organisaties mensen doorlopend met elkaar in gesprek.”

Tekst: Anna Roos Meerbach