01-02-2016 Joris van Ooijen

Collectief Creatief Denken

Na 25 jaar als conceptontwikkelaar in de reclame en internationale tv-industrie, meen ik voldoende creatieve expertise te hebben om een oordeel te hebben over de reguliere brainstorm. Honderden heb ik er meegemaakt en steeds vaker dacht ik: dit is niet echt effectief. Er wordt in een gemiddelde brainstorm niet echt zorgvuldig gedacht, en belangrijker, slecht geluisterd. Een brainstorm is vaak een soort strijd om aandacht. De grootste monden weten die aandacht te claimen, maar de iets bescheidener deelnemers worden vaak niet gehoord. Zouden die soms geen goede ideeën hebben? In een storm maak je jezelf niet makkelijk verstaanbaar.

Collectief Creatief Denken voor Teams

Als alternatief voor de klassieke brainstorm bedacht ik het collectief creatief denken voor teams. Denksessies in groepen die altijd mooie resultaten oplevert en waarin elke stem, elk idee meetelt. Aan de hand van een heldere vraagstelling kan iedere deelnemer zijn inbreng leveren en worden gehoord. Het mooie is dat elk individu een bijdrage kan en mag leveren aan het doel van het collectief.

Wat is er eigenlijk mis met de standaard brainstormen.

Het begrip Brainstorm is zo ingeburgerd dat het te pas en te onpas wordt gebruikt. ‘Laten we even brainstormen’ is een veelgehoorde kreet in teams. Wat vaak niet wordt beseft is dat een goede creatieve denksessie zijn spelregels heeft. Een traject is dat moet worden afgelegd om tot de beste resultaten te komen. In veel gevallen gaan twee of meer mensen bij elkaar zitten om leuke ‘creatieve’ dingen te bedenken. Men praat wat tegen elkaar aan. Sommigen laten zich (luid en duidelijk) horen, anderen zijn hun bescheiden zelf en komen vaak niet aan bod. Dat is wel storm maar geen brain, zou ik zo zeggen.

Collectief Creatief Denken is een effectiever proces

Kenmerkend voor de methode is de aandacht die gegeven wordt aan de inbreng van elke individuele deelnemer. Elk teamlid voelt zich gehoord en gewaardeerd vanwege de aandacht die het team aan hun inbreng besteedt. In een onderzoekende houding wordt letterlijk met elkaar meegedacht.

De vraag

In het Meedenkgesprek staat altijd een vraag centraal. Dit is vaak een Hoe? Vraag. Hoe kunnen we dit, of hoe doen we dat? Het kan ook over een Waarom? Of een Wat? vraag gaan. Via Waarom? kom je op de oorzaken en via Wat? kun je zaken duiden. Wat verstaan wij onder kwaliteit? Waarom lukt het ons niet om ontspannen samen te werken. ? In een Meedenkgesprek kan werkelijk elke vraag, elk probleem, besproken worden, hoe dan ook volgt er resultaat.

Het belang van een goede vraag

Het formuleren van de juiste vraag is belangrijk. Einstein zei hierover ooit: “Als ik nog een uur te leven had, en ik zou nog één probleem moeten oplossen, dan zou ik 55 minuten besteden aan het formuleren van de vraag en 5 minuten aan de oplossing.” Een goede vraag dwingt de oplossing af” Die 5 minuten zijn misschien behoorlijk overdreven, maar dat een goede vraag oplossingen afdwingt leidt geen twijfel.

De achtergrond van de vraag

Wie mensen wil laten meedenken moet duidelijkheid over de vraag verschaffen. Daarom is het noodzakelijk om de achtergrond van de vraag duidelijk te maken.Wat is de reden dat deze vraag wordt gesteld. Wanneer een vraag voortkomt uit een bepaald probleem is het voor de deelnemers zeer belangrijk om die achtergrond te kennen.

Waar moet een goede vraag aan voldoen?

  • Een goede vraag geeft een denkrichting aan. Dat geeft de meedenker houvast. Hoe abstracter de vraag hoe minder houvast.
  • Abstract: Hoe maken we het onderwijs beter? Welk onderwijs? Beter voor wie? Wat is beter?
  • Meer praktische vragen geven meer denkrichting, bijvoorbeeld:
  • Hoe kunnen we de kennis van ouders van nut laten zijn voor het onderwijs?
  • Hoe kunnen leerkracht en leerling beter laten communiceren.
  • Hoe voorkomen we dat zoveel leerkrachten in een burn out terecht komen ?

De individuele inbreng is de motor van het Meedenkgesprek

Iedere deelnemer probeert, naar aanleiding van de vraag, een of meer voorstellen te bedenken. Dat kan ter plekke gebeuren. Dan wordt er een vraag op tafel gelegd en neemt het gezelschap eerst 10 minuten de tijd om na te denken. Dit kan tijdens het eerste kopje koffie. Er wordt dan niet gesproken. Als de vraag complexer is krijgen de deelnemers die van te voren in de mailbox. Iedereen bestudeert de vraag en probeert een voorstel te bedenken

De rol van de gespreksleider

Voor elke sessie kan een team een gespreksleider uit haar midden kiezen. Als het team deze workshop heeft gevolgd zou elk teamlid in staat moeten zijn die rol te vervullen. Je kunt aan een ander teamlid vragen de rol van schrijver te vervullen.

De gespreksleider loodst de deelnemers door het proces van en bewaakt de kwaliteit van het gesprek. Elke inbreng die in deze fase wordt uitgesproken is in principe een goede inbreng hoe men er in eerste instantie ook over denkt. De gespreksleider stimuleert dat de groep een open en onderzoekende houding aanneemt ten opzichte van elke ingebrachte vraag. De gespreksleider is faciliteert het proces en levert geen eigen inbreng. Hij of zij is een goede luisteraar en kan aanvullende vragen stellen om onderliggende zienswijzen boven tafel te krijgen.

 Betrokkenheid

Het Meedenkgesprek is een perfecte methode om het creatief denken binnen teams naar een hoger niveau te tillen. Immers, elke deelnemer krijgt volop aandacht voor de eigen inbreng, hetgeen de betrokkenheid vergroot. Het hele proces van voorbereiding en van gezamenlijk onderzoek zorgt voor verbinding. Het is immers geen debat, het gaat er niet om of iemand gelijk heeft. De deelnemers zijn samen zoekende. De gouden regel is: een vraag gaat altijd boven een mening.

In company workshops

Joris van Ooijen verzorgt voor Denkstof de workshop Collectief Creatief Denken mail of bel hem gerust voor verdere informatie: joris@denkstof.nl 0653 222 707