28-10-15 door Joris van Ooijen

Wat is dat eigenlijk het goede gesprek

28-10-15 door Joris van Ooijen oprichter Denkstof en de School voor Gesprek

Het goede gesprek is de motor van vooruitgang en innovatie, de beheerser van conflicten en de smeerolie van de samenwerking in organisaties en gemeenschappen. Maar hoe voor je dat gesprek dan precies, hoe word je, als collega bijvoorbeeld, een goede gesprekspartner in de organisatie.

We voeren allemaal gesprekken, iedere dag. Korte gesprekken, lange gesprekken, gesprekken die we lastig vinden of als nutteloos ervaren. Gesprekken die we gedachtenloos voeren of gesprekken die ons juist aan het denken zetten. Je beroep is van invloed op de te voeren gesprekken in de werksituatie. Een dokter voert andere gesprekken een politieagent en andere dan een leraar. Maar welk beroep je ook uitoefent het is zinnig om eens stil te staan bij hoe je nu eigenlijk je gesprekken voert. Ben jij een goede gesprekspartner voor je patiënten, cliënten, leerlingen of opdrachtgevers?

We voeren gesprekken met verschilende mensen. Met onze partner, met collega’s, vrienden, klanten, buren, volslagen onbekenden, noem maar op. Maar staan we er wel eens bij stil wat eigenlijk een goed gesprek is. Ja, je zal soms, na afloop van een gesprek gezegd hebben, dat was een goed gesprek, maar waarom was het dan een goed gesprek, kunnen we dat benoemen? Aan wat voor voorwaarden voldeed dat gesprek eigenlijk? Was het omdat je je gehoord voelde, was het omdat je iets nieuws ontdekte, of omdat je er iets mee bereikt hebt?

Wat zijn de belangrijkste kenmerken van een goed gesprek, waaraan zou dat moeten voldoen.

Een goed gesprek is een onderzoekend gesprek. Een gesprek waarin je je gesprekspartners niet bestookt me vooringenomen standpunten, maar juist het gesprek waarin je je in de ander wilt kunt verplaatsen. Luisteren leidt tot nieuwe inzichten, ook over jezelf. Laten we het hebben over de basisvaardigheden waarover een goede gesprekspartner zou moeten beschikken. Welke zijn dat en hoe dragen ze bij aan de kwaliteit van het gesprek. Wanneer ben je eigenlijk een goede gesprekspartner?

Een gezonde dosis nieuwsgierigheid.

Als gesprekspartner is het beschikken over een gezonde dosis nieuwsgierigheid een belangrijke pré. Als kind willen we van allerlei zaken weten hoe ze nu eigenlijk precies in hun werk gaan. Ouders worden soms dol van de Waarom vragen van hun kinderen, en dat is begrijpelijk, maar stellen wij als volwassenen die vraag eigenlijk niet wat te weinig. We denken vaak wel te weten hoe de zaken in elkaar steken. Daarbij kunnen we er behoorlijk naastzitten. We nemen van alles aan zonder eigenlijk te vragen naar het waarom van een bewering. Naar de gedachten er achter, Zonder de vraag te stellen: hoe bedoel je dat precies? Nieuwsgierig zijn naar de gezichtspunten van anderen, belangstelling hebben, het maakt je een betere gesprekspartner. Simpelweg omdat je op zoek gaat naar wat jouw kan prikkelen in het verhaal van je gesprekspartner.

Met elkaar meedenken in plaats van tegen elkaar in

Waar kwesties besproken worden, waar oplossingen worden gezocht, daar zijn de gesprekspartners in feite met een nauwkeurig onderzoek bezig en denken ze met elkaar mee. Ze buigen zich gezamenlijk over een vraag en proberen daar gezamenlijk het antwoord op te vinden. Dat kunnen praktische vragen zijn, zogenaamde hoe-vragen, hoe doen we dit of dat, hoe bereiken we dit of dat, hoe verbeteren we dit of dat. Daarnaast zijn er ook meer abstracte vragen die ons denken en handelen betreffen. Dan kom je al snel op een Socratisch Gesprek waarin je bijvoorbeeld onderzoekt waarom een organisatie bepaalde procedures hanteert. Waarom handelen we in dit soort gevallen op deze wijze, wat voor denken ligt daaraan ten grondslag?

De vraag als leidraad

Een onderzoekende houding vraagt het een en ander van een gesprekspartner. Ten eerste dient hij of zij te beseffen dat je geen onderzoek kunt plegen zonder de vraag die moet worden beantwoord duidelijk te krijgen. Die vraag, of het nu een praktische of een meer abstracte is, helder formuleren is een gesprek op zich. Een gesprek waar de gesprekspartners bereid zijn zorgvuldig te luisteren naar elkaar en op die manier tot een eenduidige vraag te komen. Pas dan kan het werkelijke onderzoekende gesprek beginnen.

Elkaar bestoken met meningen levert niet veel op

Samen op zoek gaan naar een antwoord op een vraag gaat niet lukken als het een botsing van meningen wordt. Dan heb je in feite een discussie en een discussie wil je winnen. Vaak koste wat kost. In een onderzoekend gesprek is dat echt niet productief. Het is weliswaar lastig om je gesprekspartners niet direct met je mening over een kwestie te bestoken, dat is nu eenmaal een gesprekscultuur die we in organisaties gewend zijn. Je wil je inbreng leveren, je punt maken. Daarom is het zo belangrijk dat iedere gespreksdeelnemer de ruimte krijgt om inbreng te leveren en daadwerkelijk gehoord wordt. Die inbreng mag worden bevraagd, maar wel met belangstelling voor de achterliggende gedachten achter die inbreng.

Een goede gesprekspartner zijn is een vaardigheid.

Het verwerven van die vaardigheid vraagt oefening. Je kunt een beroep doen op de School voor Gesprek van Denkstof waar onder andere de cursus Socratisch Gesprek en de workshop zo wordt je een Goede Gesprekspartner worden gegeven.

Voor verdere info joris@denkstof.nl